Evenredige vertegenwoordiging van mannen en vrouwen
Moeten àlle gemeentelijke adviesraden voldoen aan de regel dat minimaal één derde van de leden van het andere geslacht moet zijn? Er bestaat blijkbaar heel wat verwarring over de precieze interpretatie van deze bepaling in het Gemeentedecreet (art. 200).
Tot nu toe gold de éénderderegel alleen voor gemeentelijke adviesorganen die geen "eigen decreet" hebben. Zo stond dat in de Gemeentewet die tot einde 2007 van kracht was voor de gemeentelijke adviesorganen. Lokale adviesraden als Cultuurraden, Sportraden of GECORO's konden gerust uit alleen mannen of vrouwen bestaan. De Gemeentewet sprak bovendien uit een mogelijkheid voor uitzondering op de éénderderegel.
Laat de recente inwerkingtreding van het Gemeentedecreet dat allemaal ook nog toe? Met andere woorden, moet een GECORO of een Cultuurraad nu wel rekening houden met de éénderderegel?
Minister Marino Keulen heeft deze kwestie uitgeklaard in het Vlaams Parlement in een antwoord op een "vraag om uitleg" van mevr. Joke Schauvliege in de commissie Binnenlandse Aangelegenheden (17.04.2007) over de samenstelling van de GECORO. De minister antwoordde "We mogen geen risico's lopen. Als mensen op grond van het niet respecteren van de tweederde/eenderde-regel naar de Raad van State stappen, loopt men het risico dat de adviezen van de GECORO (...) over een structuurplan daardoor niet rechtsgeldig zijn en dat heel de procedure moet worden overgedaan. We kiezen beter voor de korte pijn. Onze beste juristen zijn tot de conclusie gekomen dat voor de GECORO (...) de tweederde/eenderde-regel wel van toepassing is".
De minister verwees ook naar de intentie achter het nieuwe Gemeentedecreet Hij stelde daar duidelijk "dat de decreetgever de evenwichtige man-vrouw vertegenwoordiging van toepassing heeft willen maken op alle adviesorganen, ook deze die een specifieke decretale basis hebben, behalve ingeval het specifieke decreet op dat punt een afwijkende regeling zou bevatten". Samengevat: Door de inwerkingtreding van het Gemeentedecreet begin 2007 moeten alle lokale adviesraden zich conformeren aan de éénderderegel, behalve wanneer hun 'eigen' decreet een afwijkende regeling vermeldt (bvb. 'minimum een vierde van het andere geslacht').
De minister sprak zich ook uit over de mogelijke praktische problemen die dit alles met zich mee kan brengen voor adviesraden. Niet alle raden vinden gemakkelijk geschikte vrouwelijke leden. Niet alle verenigingen of maatschappelijke geledingen vaardigen automatisch voldoende vrouwelijke vertegenwoordigers af. Volgens de minister van Binnenlandse Aangelegenheden moeten de gemeenteraden daar hun verantwoordelijkheden opnemen om tot geschikte procedures te komen om een evenredige samenstelling te garanderen. Hij verwijst naar het bewuste art. 200 van het Gemeentedecreet dat stelt dat de gemeenteraad bevoegd is voor het vaststellen van de voorwaarden voor representativiteit en de samenstelling. Hij zegt: "Vandaag worden we geconfronteerd met groeipijnen. We moeten door die fase heen. In bepaalde domeinen, en zeker in hardere sectoren zoals het vergunningenbeleid, zal de inhaalbeweging nog een tijdje moeten worden verdergezet [voor het aantrekken van vrouwelijke leden, dwb].
Concreet: de lokale besturen moeten op zoek naar aangepaste procedures om een voldoende aanwezigheid van beide geslachten te garanderen. Anders riskeren ze grote problemen wanneer achteraf zou blijken dat bepaalde verplichte adviezen niet rechtsgeldig zijn.
[UPDATE] Deze logica werd ondertussen vertaald in een ministriële omzendbrief (BB 2007/3 - 04-05-2007) waarin de lokale overheden worden verzocht "om zonder uitstel alle nodige maatregelen te nemen om zich snel te conformeren aan de bepalingen van de decreten op dit vlak, voor zover dat nog niet overal is gebeurd".