Participatiemethoden - generieke aandachtspunten
Naargelang van het doel en het gewenste niveau van participatie, ga je andere participatiemethoden inzetten (zie overzicht). Afhankelijk van de gehanteerde methode moet de facilitator natuurlijk met andere aandachtspunten rekening houden. De volgende aandachtspunten zijn evenwel generiek van aard, in de zin dat we er bij de meeste methoden rekening mee moeten houden.
- Het resultaat valt en staat met de voorbereiding(-stijd) en de opvolging.
- De belangrijke startvragen bij de voorbereiding zijn:
- Wat is de focus, de bedoeling van het proces?
- Wat is de gemeenschappelijke basis van de deelnemers?
- Wie zijn de betrokken partijen?
- Welke stappen moeten er gezet worden om de bedoeling te bereiken?
- Hoe garanderen we een degelijke opvolging?
- Het doel en mandaat van het participatiemoment moet duidelijk zijn. Dit mandaat moet doorgesproken zijn met het beleid.
- Een duidelijke structuur is immens belangrijk
- Werken in grote groep betekent niet dat je constant in de grote groep zit. Integendeel: het grootste deel van de tijd wordt besteed aan werken in kleine groepen. De kwaliteit van het proces en de resultaten van de kleine groepen bepalen immers in belangrijke mate het resultaat van de grote groep.
- De procesbegeleiding bij grote groepen spitst zich toe op:
- het regisseren van het gebeuren;
- het toelichten van het programma;
- het visueel maken van het proces;
- het verduidelijken van subgroepopdrachten;
- het bewaken van de timing;
- het oog hebben voor het algemene energiepeil;
- het erkennen van emoties en conflicterende belangen;
- De relevante betrokkenen, dus - in voorkomend geval - ook de betrokken politieke mandataris(sen) moeten tijdens het hele proces aanwezig zijn.
- De facilitator beschikt over de nodige vaardigheden en heeft de bevoegdheid om een neutrale positie in te nemen. Idealiter heeft hij/zij zich groot aantal gedragingen en noodzakelijke attitudes eigen gemaakt, te vatten onder de noemer 'Inspirerend faciliteren van participatie'.
- Facilitator en deelnemers houden de principes van participatieve besluitvorming in hun achterhoofd.
- De accommodatie en materiële structuur (lokaalgrootte en –schikking, presentatie- en ander didactisch materiaal) moeten in orde zijn.